kill your darlings
over de noodzaak om los te laten wat je liefhebt
oktober ’26
Menig kunstacademiestudent zal bekend zijn met dit gezegde. Althans, wel bij mij op de academie. Iedere les was het vaste prik om het gemaakte werk (vaak tot in den treuren) te bespreken. Enerzijds om te checken of je boodschap overkwam, anderzijds om door elkaar geïnspireerd te raken. Zo was tijdens een van die besprekingen mijn fietsproject aan de beurt – een alfabet geïnspireerd op fietsonderdelen, gecollageerd van verschillende soorten papier. Ik was enthousiast: ik had nog nooit met het materiaal gewerkt, maar toch had ik er een interessant werk mee kunnen maken. Het was een ontdekking voor mijn makerschap! Wie weet was dit mijn roeping!! “Maar wat heeft papier met een fiets te maken?”, werd er opgemerkt. Niets. En dus ging het werk de papierbak in.
making of
Hoe esthetisch een kunstwerk er ook uitziet of technisch gedegen in elkaar zit, niet altijd reflecteert dat wat het werk moet overbrengen, zoals bij mijn papieren fiets. Er was gewoon geen manier om het materiaal in deze context te rechtvaardigen, dus zat er niks anders op: kill your darlings. Klinkt misschien een beetje dramatisch – het gaat slechts om een kunstwerk – voor mij voelde het wel zo serieus. Ik was gehecht aan het werk. Niet alleen omdat er veel tijd en aandacht in zat – ik zag het als een reflectie van mijzelf. Van wat mij op dat moment aansprak en de keuzes die ík had gemaakt. En in dit werk zei die reflectie dat in de ongemakkelijkheden van iets onbekends, ik toch iets tofs kon maken. Dat was een persoonlijke overwinning; daar wilde ik nog geen afscheid van nemen.
old ways won't open new doors
Het gevolg was dat ik door bleef gaan op een ingeslagen pad, ook al wist ik eigenlijk dat het de verkeerde afslag was. Stom, maar dit is een vaak voorkomend fenomeen: the sunken cost fallacy. Je gaat tegen beter weten ergens mee door, puur omdat je al zo ver bent. Tijd, kosten, energie – dat is dan allemaal voor niets. Plus, omkeren voelt als het erkennen dat je hebt gefaald; dat is confronterend. En wat dan? Met mijn werk in de prullenbak wist ik nog niet hoe het wél moest. En wat nou als bleek dat ik toch niet op de verkeerde weg zat? Trust the process en zo?? Kortom: doorgaan was makkelijker. Vanbinnen wist ik echter dat als ik dat zou doen, het was alsof ik hoopte dat een oude weg mij ineens naar een nieuwe uitkomst zou leiden. Wij weten allebei dat dat niet ging gebeuren.
Hoe paradoxaal het ook klinkt, de beste remedie om verder te komen, is om soms gewoon de schaar erin te zetten. Klinkt misschien radicaal, maar met twijfel kom je toch niet verder. Opnieuw beginnen geeft dan tenminste ruimte om te reflecteren en iets anders te proberen. Als dan blijkt dat dat ook niet werkt, dan weet je dat. Dat is dus niet verspilde energie zoals the sunken cost fallacy laat denken; je hebt nu nieuwe informatie. Dat mijn eerdere weg toch goed is bijvoorbeeld – dan kan die twijfel mooi het raam uit. Win! Of dat ik nog iets anders moet proberen. Leuk! Om een plant verder te laten groeien, moet er soms ook worden gesnoeid. Zo is opnieuw beginnen niet een teken van falen, maar juist een groei mogelijkheid.
practice
Oké, maar wat nou als je wel opnieuw wilt beginnen maar je een kunstwerk maakt waar dat niet zomaar kan? Ik heb het over de magnum opus van ieder mens: het leven zelf. Hoe romantisch het ook klinkt, tegen jouw studie, relatie, werk en wat ook maar de richting van jouw leven bepaalt, kan je niet zomaar zeggen dat je even iets anders wilt proberen. Stoppen betekent echt stoppen en wat je dan opgeeft is een stuk omvangrijker. In een studie of baan zit makkelijk maanden of zelfs jaren aan kosten en tijd. En again: we hebben het over het leven. Persoonlijker wordt het niet. Wat dan?
Precies in zo’n situatie kwam ik terecht toen God onlangs zei dat ik moest stoppen met mijn bijbaan. Geen idee waarom. Alleen dat God wilde dat ik hier wegging en op Hem ging focussen. Zoals je je misschien kan voorstellen, stond ik niet meteen te springen. Ik had net het werk onder de knie en mijn plek gevonden – dat ging in één keer weg. Ook begreep ik het niet: waarom moest ik stoppen? Ik dacht juist dat ik in deze omgeving kon werken aan zaken waar ik voorheen moeite mee had. Wat wilde God dan wel dat ik ging doen qua werk (hallo huur)? En wat nou als ik Hem toch verkeerd had verstaan? Bovendien had ik net zoals bij mijn kunstwerk niet het gevoel dat ík klaar was om afscheid te nemen. Ik had het te lief.
kill your ego
“Wie zijn leven liefheeft, zal het verliezen, en wie zijn leven haat in deze wereld, zal het behouden tot het eeuwige leven.” Hiermee zei Jezus eigenlijk zo’n 2000 jaar geleden al kill your darlings. Niet om je tegen jezelf te keren, maar tegen jouw beeld van jezelf: jouw zorgvuldig bedachte plan en imago. Dat wegdoen voelt misschien alsof je een groot deel van jezelf verliest, maar net zoals bij mijn kunstwerk, lag mijn identiteit helemaal niet daarin. Het zat mij juist in de weg; ik bleef aan iets vasthouden waarvan ik eigenlijk wist dat het niet werkte. Zo is het ook met God. Hij wil dat wij ons idee van onszelf loslaten, zodat Hij een veel groter plan kan bewerkstelligen. Jezus is immers het Leven. Geef het dus aan Hem en dán zal je het behouden – en wel voor eeuwig.
Ondanks al mijn vragen wist ik dus wat ik moest doen. Ik wist ook dat hoewel stoppen met mijn werk eng was, God voor mij zou zorgen en dat hoe uitdagend het ook zou worden, Hij een plan daarvoor zou hebben. Ik kende alle bemoedigende Bijbelteksten. Maar of ik mij zo voelde? Steeds bleef ik terugkomen op de vraag of ik dit wel écht moest doen. Als ik compleet eerlijk ben, was dat niet omdat God niet duidelijk genoeg was, maar omdat ik steeds een reden bedacht waarom ik het fout had geïnterpreteerd. Iets met doorgaan op een verkeerde afslag, zelfs al weet je eigenlijk dat het niet klopt.
geloven in geloof
Ik bleef dus een paar kilometertjes doorrijden, totdat God liet zien wat de werkelijke reden van mijn twijfel was. Ik was bang dat ik het verkeerd zou hebben en dat ik er daardoor stom uit zou zien. Ik bedoel maar, wat voor een slechte gelovige was ik dan wel niet – ik kon niet eens Gods stem verstaan. Dit was een bitter besef: ik had mijn ego meer lief en dat was precies waar Jezus tegen waarschuwde. Ik wist dus wat ik moest doen, ook al kon ik het nog steeds gigantisch mis hebben. Dat was het mooie: God haalde die twijfel niet weg, maar mijn twijfel over Hem. Dat stel ik zou het inderdaad mis hebben, Híj niet zou vinden dat ik er stom uitzie. Zoals Zijn Woord zegt, is Hij enorm genadig en helpt Hij juist. Hij zou juist blij zijn dat ik mijn angst onder ogen probeerde te komen.
En dat is waar ik nu sta: ik ben zo’n 2 maanden geleden gestopt met mijn bijbaan en ik kon niet blijer zijn. Ik weet dan nog steeds niet wat ik qua werk ga doen (naast mijn sporadische illustratiewerk), maar God heeft me al wel met vele inzichten gezegend. Dat het soms bijvoorbeeld noodzakelijk is om radicaal die stap te zetten. Niet uit roekeloosheid, maar wanneer we eigenlijk al weten dat het moet. Dat is immers hoe je geloof traint en dat was meteen de crux: zoals ik al eerder aangaf was het probleem niet dat ik niet wist dat God mij zou helpen of dat Hij niet had bevestigd dat ik dit moest doen. Ik moest er bewust voor kiezen dat te geloven. Ook al had ik niet het gevoel daar klaar voor te zijn – je moet dan gewoon bereid zijn die stap te zetten met het ‘risico’ er dwaas uit te zien.
one more time
Om deze hele boodschap nog eens beknopt te bevestigen, keer ik mij – geheel in stijl van deze blog – tot slot naar de muziek waar ik momenteel hevig naar luister: Daft Punk. Onlangs kwam ik er namelijk achter dat het duo eerst een trio vormde dat live muziekinstrumenten bespeelde. Dit was alleen niet zo succesvol: een recensent noemde het “daft punky trash”. Je snapt dus wel waar de inspiratie voor hun nieuwe bandnaam vandaan kwam en dat fascineerde mij: ze waren niet bang om hun verlies te nemen en van iets slechts iets goeds te maken. En met enorm resultaat: ze werden pioniers van een heel nieuw muziekgenre, gewoon omdat ze niet bang waren de schaar te zetten in hun Darling – de naam van hun eerste band.
